De businessgroepen DSM Fibre Intermediates, DSM Melamine, DSM Agro en DSM Energy vormen het cluster Industrial Chemicals. De eerstgenoemde drie businessgroepen produceren chemische producten in grootschalige, kapitaalintensieve fabrieken. Een sterke klantenrelatie, vaak voor de lange termijn, een scherp kostenbewustzijn en zorgvuldige planning van capaciteitsuitbreidingen zijn belangrijke kenmerken van deze businessgroepen, die met fabrieken in Nederland, Azië en de Verenigde Staten wereldwijd opereren.

Met caprolactam en melamine behoort DSM qua omzet en technologie tot de leidende ondernemingen in de wereld. Onze acrylonitril businessunit is een belangrijke speler in Europa. DSM Agro, producent van kunstmest, is actief in Noordwest-Europa. DSM Energy heeft kleine, maar uitstekend renderende deelnemingen in diverse olie- en gasvelden op het Nederlandse deel van het Continentaal Plat.

• Sterke vraag naar caprolactam en acrylonitril
• Hogere acrylonitrilprijzen in lijn met grondstofkosten
• Debottlenecking van acrylonitrilfabriek met succes uitgevoerd

DSM Fibre Intermediates produceert caprolactam en acrylonitril, grondstoffen voor synthetische vezels en kunststoffen.

Caprolactam is de grondstof voor polyamide 6, een veelzijdig materiaal dat in vezelvorm wordt gebruikt in sport- en vrijetijdskleding, tapijten en autobanden. Het materiaal wordt steeds meer gebruikt als hoogwaardig constructiemateriaal in bijvoorbeeld de elektronica- en automobielindustrie en in verpakkingsmaterialen.

Polyamide 6 heeft de volwassen fase van zijn levenscyclus bereikt, de fase waarin marktvraag en verkoopprijzen sterk worden beïnvloed door economische cycli. Het ondervindt concurrentie van andere materialen, zoals polyamide 66, polyester en polypropeen. Met caprolactamfabrieken in Nederland, de Verenigde Staten en China is DSM Fibre Intermediates de grootste merchant-producent ter wereld; het marktaandeel bedraagt 20%. Daarnaast produceert de businessgroep ongeveer 1,2 miljoen ton kunstmest (ammoniumsulfaat) per jaar als nevenproduct.

Acrylonitril is een basismateriaal voor textielvezels, ABS-kunststoffen, latex en waterzuiveringsmiddelen. DSM’s jaarlijkse productiecapaciteit bedraagt 260.000 ton. Bovendien produceert DSM Fibre Intermediates per jaar zo’n 25.000 ton natriumcyanide dat wordt gebruikt in schoonmaakmiddelen en voor het synthetiseren van vitaminen. In de Europese merchant-markt is DSM met een marktaandeel van 25% een belangrijke speler.

Procestechnologische expertise, betrouwbaarheid en service zijn onderscheidende kenmerken van DSM Fibre Intermediates. Voor caprolactam wil de businessgroep zijn positie als wereldmarktleider op het gebied van productiekosten en technologie uitbuiten en tegelijkertijd groeien in China, naast verdere versterking van de activiteiten in Europa en Noord-Amerika in nauwe samenwerking met DSM Engineering Plastics, waarvoor caprolactam een belangrijke grondstof is. Voor acrylonitril wil de businessgroep zijn productieactiviteiten in Geleen versterken.

Wereldwijd was er sterke vraag naar caprolactam maar als gevolg van geplande en ongeplande fabrieksstops was de groei van de verkoopvolumes bij DSM Fibre Intermediates in 2007 beperkt vergeleken met 2006. De prijzen lagen gemiddeld op hetzelfde niveau als in 2006 omdat de vraag ondanks de hoge grondstofprijzen op een goed niveau lag. De prijzen van energiegerelateerde grondstoffen zoals ammoniak bleven instabiel en hoog vergeleken met de niveaus in het verleden, maar liepen vergeleken met 2006 iets terug. Over het geheel genomen lieten de caprolactamactiviteiten een goed resultaat zien.

De vraag naar acrylonitril was vergelijkbaar met die in 2006. De aanhoudende stijging van de grondstofprijzen, vooral voor propeen, kon worden opgevangen met hogere verkoopprijzen. De businessgroep volgde de in 2006 uitgestippelde koers en wist het jaar 2007 met een solide resultaat af te sluiten. De omzet steeg met 3%; ook het bedrijfsresultaat lag hoger, dankzij hogere marges.

Door de capaciteit van de caprolactamfabriek in Nanjing (China) tot 140.000 ton per jaar uit te breiden op basis van DSM’s HPO^Plus® technologie is DSM de grootste leverancier geworden in de snelgroeiende Chinese markt. Er worden momenteel plannen gemaakt voor een verdere uitbreiding tot meer dan 200.000 ton per jaar om deze marktgroei te ondersteunen. De capaciteit van de acrylonitrilfabriek in Geleen is met 25.000 ton per jaar uitgebreid tot 260.000 ton per jaar.

Specifieke maatregelen hebben ertoe geleid dat de CZV-lozingen (Chemisch Zuurstof Verbruik) in Nanjing aanzienlijk zijn teruggebracht. Er zijn voor 2008 investeringen gepland om DNCC in China aan de hoogste normen te laten voldoen. In de Verenigde Staten zijn de laatste jaren aanzienlijke energiebesparingen gerealiseerd. De haalbaarheid van verdere projecten voor verlaging van het energieverbruik en voor een beter gebruik van grondstoffen wordt geëvalueerd. In Europa zal de betrouwbaarheid en integriteit van de caprolactamfabriek worden verbeterd door een reeks investeringen in het kader van een project ter verlenging van de levensduur. In de acrylonitrilfabriek is het grondstof- en energieverbruik verminderd dankzij de onlangs uitgevoerde vervanging van de katalysator en een debottlenecking van de fabriek.

• Wereldwijde vraag en aanbod beter in evenwicht
• Prijzen van concurrerende exporten uit China gestegen
• Marges herstellen zich maar zijn nog niet bevredigend

Plaatmateriaal en laminaat op houtbasis voor meubels en vloeren vormen de belangrijkste toepassingen van melamine. Het product wordt verder ook gebruikt in autolakken, duurzaam kunststof serviesgoed en vlamvertragers. De vraag wordt gedreven door het groeiende aantal consumenten in opkomende economieën, vooral in China.

Melamine wordt gebruikt in impregneer- en lijmharsen in de houtverwerkende industrie. Het materiaal maakt producten op houtbasis krasvaster en beter bestand tegen vocht en warmte. Op basis van snelgroeiend hout kunnen in combinatie met melamine hoogwaardige panelen worden geproduceerd als alternatief voor hardhout. Het gebruik van melamine wordt gestimuleerd door de toenemende schaarste van hardhout, terwijl ook de aanscherping van de wettelijke eisen ten aanzien van de emissie van formaldehyde naar verwachting positieve gevolgen zal hebben.

De markt voor melamine groeit met gemiddeld 4% per jaar. In China worden verscheidene kleinschalige nieuwe fabrieken gebouwd. De totale capaciteit in China is nog steeds groter dan de lokale vraag. Daarnaast worden in de komende jaren nieuwe fabrieken op wereldschaal gebouwd in gebieden waar de prijs van aardgas laag is.

Met een marktaandeel van bijna 20% is DSM Melamine de wereldmarktleider. Op basis van hoogwaardige technische ondersteuning en een dito logistieke infrastructuur is de businessgroep in staat klanten wereldwijd te bedienen.

DSM Melamine heeft fabrieken in Geleen en Bontang (Indonesië). De fabriek in Bontang maakt deel uit van een joint venture met P.T. Pupuk Kalimantan Timur en P.T. Barito Pacific Lumber Company.

De omzet steeg in 2007 met 3%; het bedrijfsresultaat steeg fors. De marges lieten een significante verbetering zien in 2007, voornamelijk door de stijging van de verkoopprijzen in de tweede helft van het jaar. De sinds 2004 ongunstige verhouding tussen vraag en aanbod veranderde ten goede in 2007. De prijzen van uit China geëxporteerd materiaal stegen sterk in de loop van het jaar als gevolg van een verandering in de Chinese BTW-wetgeving, de hogere transportkosten en een onvoorziene vermindering van de productiecapaciteit.

In de Verenigde Staten slaagden we erin onze marktpositie te handhaven op basis van geïmporteerd materiaal. De productie in de fabriek van de DSM Kaltim Melamine joint venture in Indonesië had te lijden van het feit dat een aantal met deze fabriek verbonden installaties op dezelfde locatie slechts een beperkte periode in bedrijf waren. Het productieniveau in Geleen lag boven dat van het vorige jaar.

DSM Melamine streeft naar consolidatie van zijn leidende positie en naar rendementsverbetering. In China is het streven gericht op een positie in het bovenste deel van de markt op basis van lokaal ingekochte producten. Om dit te realiseren werkt DSM Melamine aan de oprichting van een 49/51 joint venture met Shangxi Fengxi Fertilizers.

DSM zet samen met de klanten zijn inspanningen op het gebied van innovatie voort om de markt verder te laten groeien. Voorbeelden hiervan zijn kostenverlagingen in de hele waardeketen, benutting van het feit dat harsen op melaminebasis gemakkelijker te hanteren zijn dan concurrerende lijmsystemen op basis van fenol of isocyanaten, en toepassing van alternatieve vezels voor panelen.

• Vraagherstel voor stikstofkunstmest in Noordwest-Europa, ondersteund door hogere productie van gewassen voor bio-energie
• Fabrieken gemoderniseerd om broeikasgas-emissies met 80% te verlagen
• Forse verbetering van financieel resultaat

DSM Agro is gespecialiseerd in de levering van producten en diensten voor verantwoorde bemesting. De onderneming produceert en verkoopt stikstofhoudende minerale kunstmeststoffen en industriële producten, vooral voor de Noordwest-Europese markt. DSM Agro heeft productielocaties in Geleen en IJmuiden. Per jaar produceert en verkoopt de onderneming ongeveer 2,4 miljoen ton kunstmeststoffen. DSM Agro vervaardigt verder ook producten die door andere businessgroepen van DSM als grondstoffen worden gebruikt.

DSM Agro profiteerde van de verandering van het marktsentiment in de loop van het jaar. De Noordwest-Europese markt werd positief beïnvloed door een sterke wereldmarkt. De wereldwijd stijgende vraag naar voedingsmiddelen en diervoeders die het gevolg was van positieve economische ontwikkelingen in de grotere nieuwe economieën in Azië leidde tot een aanzienlijke stijging van de graanprijzen in de wereld en daarmee tot een grotere vraag naar kunstmest.

Deze ontwikkeling werd nog versterkt door de groeiende trend naar biobrandstoffen, en dit had op zijn beurt een gunstig effect op de internationale kunstmestprijzen. Als gevolg hiervan verbeterde het bedrijfsresultaat van DSM Agro in vergelijking met voorgaande jaren. De omzet steeg met 6%.

Eind 2007 werden de salpeterzuurfabrieken in Geleen en IJmuiden zodanig aangepast dat de uitstoot van broeikasgassen significant werd teruggebracht.

DSM Agro is niet alleen ISO 9001-gecertificeerd maar is ook lid van EFMA (European Fertilizer Manufacturers Association) en voldoet aan de eisen ten aanzien van Product Stewardship van deze organisatie.

De bedoeling van het Product Stewardship-programma is te garanderen dat verwerking, productie, handling, opslag, distributie en gebruik van kunstmeststoffen en hun grondstoffen, toevoegingen en tussenproducten geen gevaar opleveren voor de gezondheid, de bedrijfsveiligheid, de openbare veiligheid en het milieu. Dit houdt ook in dat aan de klanten voedingsstoffen voor planten worden geleverd die voldoen aan de maatschappelijke eisen ten aanzien van veilige productie van voeding voor mens en dier.

DSM Agro bevordert goede landbouwpraktijken door landbouwers te stimuleren om op het juiste moment de juiste hoeveelheden meststoffen van de vereiste kwaliteit toe te passen en daarbij gebruik te maken van goed afgestelde kunstmeststrooiers. DSM Agro levert zijn klanten daartoe niet alleen meststoffen van hoge kwaliteit maar ondersteunt hen ook bij het op verantwoorde wijze gebruiken van deze producten.

• Betere resultaten dan verwacht
• Nieuw veld (G14-C) in productie genomen

DSM Energy neemt deel aan de opsporing en winning van aardolie en aardgas op het Nederlandse deel van het Continentaal Plat. De businessgroep is ook betrokken bij het transport van olie en gas via eigen pijpleidingen. DSM heeft belangen tot 25% in olie en gas joint ventures in de vorm van een niet-operationele deelneming en belangen tot 40% in pijpleidingsystemen. Aan het eind van het verslagjaar had de businessgroep een belang in twintig producerende olie- en gasvelden en nam zij deel aan de ontwikkeling van twee gasvelden. Al deze velden maken deel uit van vijftien winningsvergunningen. De strategische missie van DSM Energy is het maximaliseren van de cashflow door het minimaliseren van kosten en het maximaliseren van de productie onder de bestaande vergunningen.

Aan het eind van het jaar traden er zeer grote prijsstijgingen op in de oliemarkt. Over het hele jaar genomen was de prijs hoger dan in 2006. Door een zeer zachte winter was de marktprijs voor aardgas lager dan in het voorgaande jaar. Desondanks lag het bedrijfsresultaat van de businessgroep op een hoog niveau, hoewel lager dan in 2006.

In 2007 vond een exploratieboring plaats in offshore blok Q1 als vervolg op de ontdekking van gas in blok Q1-B. Helaas werd geen gas aangetroffen. Aan het eind van het jaar was men nog bezig met een boring in blok F17-S1. Het onderzoek naar een mogelijke exploratieput in het veld Horizon West is bijna afgerond en er zijn boringen gepland voor 2008. Het ontwikkelingsproject G14-C is met succes uitgevoerd: medio november 2007 werd het eerste gas geproduceerd. Twee andere ontwikkelingsprojecten, in de velden A12a en M7-A, worden momenteel uitgevoerd en zullen naar verwachting respectievelijk begin en eind 2008 het eerste gas opleveren.

De totale productie van de businessgroep was in 2007 met 1,9 miljoen vaten olie-equivalent iets lager dan in 2006. De resterende reserves aan het eind van het jaar bedroegen ongeveer 8,1 miljoen vaten olie-equivalent, waarvan 7,4 miljoen in de producerende velden.

In de loop van 2007 werden met ondersteuning van DSM Energy drie masterscripties over steenkoolontwikkeling afgerond. Samen met de RWTH Aken (Duitsland) en de TU Delft is een onderzoek gestart naar technologie voor het opslaan van CO₂ in steenkoollagen.

DSM Energy was een van de oprichters van de stichting DAP (Delft Aardwarmte Project), die putten gaat boren om warm water te produceren waarmee in de energiebehoefte van de gehele campus van de TU Delft kan worden voorzien.