27 Op aandelen gebaseerde beloningen
Onder de DSM Stock Incentive-regeling worden prestatiegebonden en niet-prestatiegebonden optierechten of Stock Appreciation Rights (SAR’s) toegekend aan topmanagers. Toekenning vindt plaats op de dag van de eerste ex dividend notering van het aandeel DSM na de Algemene Vergadering van Aandeelhouders. De uitoefenprijs van de aandelenopties/SAR’s is gelijk aan de openingskoers van het aandeel op de datum van toekenning.
De opties en SAR’s worden toegekend voor een periode van acht jaar, inclusief de periode van drie jaar waarin ze niet uitoefenbaar zijn. Na deze periode van drie jaar wordt eenderde van de niet-prestatiegebonden opties en SAR’s uitoefenbaar en wordt tweederde van de prestatiegebonden opties en SAR’s geheel, gedeeltelijk of in het geheel niet uitoefenbaar, afhankelijk van de door DSM gerealiseerde total shareholder return (TSR) in vergelijking met een referentiegroep. Opties en SAR’s die niet uitoefenbaar worden, vervallen. Indien het dienstverband wordt beëindigd vóór de uitoefeningsdatum gelden speciale regels ten aanzien het uitoefenbaar worden en vervallen van de opties en SAR’s. Aandelenopties en SAR’s worden gedeeltelijk uitoefenbaar en mogen daarom onmiddellijk worden uitgeoefend bij beëindiging van het dienstverband in verband met pensionering of vervroegde uittreding. De uitoefening van stock incentives is gereguleerd.
Naast prestatiegebonden optierechten zijn aan de leden van de Raad van Bestuur ook prestatiegebonden aandelen toegekend. Prestatiegebonden aandelen worden uitoefenbaar drie jaar na realisatie van een vooraf vastgestelde prestatiemaatstaf (hetzelfde toekenningsschema als voor aandelenopties).
Overzicht van aandelenopties en Stock Appreciation Rights voor managers
Uitgifte-
jaar
Uitstaand
op 31 dec.
2006

In 2007
Uitstaand
op 31 dec.
2007
Reële waarde
op datum
toekenning (€)
Uitoefen-
prijs (€)
Vervaldatum
Toegekend
Uitgeoefend
Vervallen
Verlopen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1999
4.000
-
(4.000)
-
-
-
1,62
13,005
14 jan.
2007
2000
81.000
-
(66.000)
-
-
15.000
3,52
18,240
31 mrt.
2008
2001
395.350
-
(165.725)
-
-
229.625
3,88
19,990
30 mrt.
2009
2002
688.800
-
(178.500)
-
-
510.300
5,22
23,505
4 apr.
2010
2003
1.056.323
-
(424.323)
-
-
632.000
3,09
18,195
4 apr.
2011
20031
188.150
-
(95.950)
-
-
92.200
3,64
19,770
3 nov.
2011
200423
2.753.826
-
(1.456.055)
(16.950)
(2.500)
1.278.321
2,97
17,895
2 apr.
2012
20052
2.681.278
-
(80.000)
(160.250)
-
2.441.028
6,15
29,050
8 apr.
2013
20062
2.984.975
-
(2.500)
(164.750)
-
2.817.725
8,95
38,300
31 mrt.
2014
20072
-
3.271.300
(6.000)
(88.500)
-
3.176.800
7,69
33,600
30 mrt.
2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
2007 Totaal
10.833.702
3.271.300
(2.479.053)
(430.450)
(2.500)
11.192.999
 
 
 
Waarvan
onvoorwaardelijk
 
 
 
 
 
 
 
 
 
2.831.473
 
 
 
 
3.330.396
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
31 december 2005
 
 
 
 
31 december 2006
 
 
 
2006 Totaal
10.936.871
3.122.725
(2.526.944)
(698.950)
-
10.833.702
 
 
 
Waarvan
onvoorwaardelijk
 
 
 
 
 
 
 
 
 
2.342.541
 
 
 
 
2.831.473
 
 
 
1 Op 3 november 2003 ontving een selecte groep medewerkers van DSM Nutritional Products een eenmalige toekenning van opties en SAR’s.
2 Bij beëindiging van het dienstverband in verband met – al dan niet vervroegde – pensionering wordt een deel van de aandelenopties onvoorwaardelijk en mag daarom onmiddellijk worden uitgeoefend.
3 De aandelenopties en SAR’s die onvoorwaardelijk worden als gevolg van – al dan niet vervroegde – pensionering kunnen vervolgens gedurende een periode van drie jaar worden uitgeoefend (aandelenopties en SAR’s die op de reguliere wijze onvoorwaardelijk worden kunnen gedurende een periode van vijf jaar worden uitgeoefend).
Een bepaalde groep DSM-werknemers in Nederland komt in aanmerking voor aandelenopties die worden toegekend op de eerste dag na de Jaarlijkse Algemene Vergadering van Aandeelhouders waarop het DSM-aandeel ex dividend wordt genoteerd. De openingskoers van het DSM-aandeel op die dag is de uitoefenprijs van de aandelenopties. Personeelsopties kunnen onmiddellijk worden uitgeoefend en hebben een looptijd van vijf jaar.
Overzicht van aandelenopties voor het personeel
Uitgiftejaar
Uitstaand
op 31 dec.
2006
in 2007
Uitstaand
op 31 dec.
2007
Reële waarde
op datum
van toe-
kenning (€)
Uitoefen-
prijs (€)
Uitoefen-
periode
Toegekend
Uitgeoefend
Vervallen
Verlopen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
2002
128.116
-
(117.272)
-
(10.844)
-
3,67
23,11
tot apr. 2007
2003
63.522
-
(13.188)
(120)
-
50.214
2,33
18,19
tot apr. 2008
2005
205.248
-
(19.320)
(1.516)
-
184.412
4,29
29,05
tot apr. 2010
2006
605.084
-
(4.560)
(15.991)
-
584.533
6,03
38,30
tot mrt. 2011
2007
-
648.828
(43.863)
(5.477)
-
599.488
4,27
33,60
tot mrt. 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Totaal
1.001.970
648.828
(198.203)
(23.104)
(10.844)
1.418.647
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Wijzigingen in 2006
 
639.471
(167.120)
(41.877)
(5.962)
 
 
 
 
In 2007 zijn op basis van het 2006 resultaat 648.828 personeelsopties toegekend.
Bepaling van reële waarde
De kosten van optieplannen worden bepaald op basis van de reële waarde van de opties op de datum waarop de opties worden toegekend. De reële waarde wordt bepaald met gebruikmaking van het Black-Scholes model voor opties, rekening houdende met marktvoorwaarden die gerelateerd zijn aan het DSM-aandeel. De volatiliteit van de aandeelprijs wordt vastgesteld op basis van de historische volatiliteit van de prijs van het aandeel DSM zoals maandelijks bepaald over een periode gelijk aan de verwachte looptijd van de opties en SAR’s. De kosten van deze opties worden verantwoord in de winst-en-verliesrekening (onder Personeelskosten).
De volgende aannames werden gehanteerd in het Black-Scholes model voor opties:
 
2007
2006
 
 
 
Risicovrije rente (6 jaar risicovrij)
4,20%
3,93%
Verwachte looptijd van managementopties
6 jaar
6 jaar
Nominale looptijd van managementopties
8 jaar
8 jaar
Verwacht looptijd van personeelsopties
2,5 jaar
2,5 jaar
Nominale looptijd van personeelsopties
5 jaar
5 jaar
Volatiliteit van de aandeelprijs van managment opties
26%
26%
Volatiliteit van de aandeelprijs van personeelsopties
20%
26%
In de lonen en salarissen is een bedrag van €9 miljoen begrepen voor op aandelen gebaseerde beloningen (2006: €21 miljoen).